Een reportage vanaf dé Europese handelsbeurs voor de bio-industrie: Eurotier. Esther interviewt verkopers van o.a. stalsystemen, een varkensstimulator, diergenetica en kalfshutjes. Voelen mensen die in deze sector werken het groeiende maatschappelijke bewustzijn dat onze consumptie van vlees, zuivel- en eieren een enorme aanslag is op de planeet? en delen zij de toenemende twijfels die steeds meer mensen hebben bij het gebruiken en doden van dieren? 

Verbeter de wereld met vork en mes… maar vandaag maar even niet. Hoewel Ome Willem ons in de jaren 80 probeerde te overtuigen dat een “broodje poep” heerlijk zou zijn, is het in deze aflevering vooral stank wat de klok slaat. Door ons dierlijke menu zitten namelijk flink wat mensen op het platteland dagelijks in de stank. En dat kan zo indringend zijn, dat de rechtbank vorig jaar oordeelde dat het leven in stank een overtreding van de mensenrechten is.

We gaan in gesprek met gedupeerde bewoner Piet Catsburg, die al 15 jaar strijdt tegen stank en met advocaat Nout Verbeek. Er gaat een Kafkaëske wereld open van odeur-units, trage procedures en contraproductieve wetten.

Een saai onderwerp? Nee hoor! Het blijkt zelfs soms te vergelijken met dé jaren 90 klassieker “Jiskefet”. Hoe dat precies zit moet je zelf maar gaan luisteren.

In deze aflevering:

• Wat doet het met een mens als de geur van de intensieve veehouderij in je huis binnendringt? 
• Welke rechten heb je als burger als het over de geur van je woonomgeving gaat?
• Hoe meet je stank eigenlijk? 
• Wat was het luchtwasserschandaal? 
• Hoe bekostigen de burgers het hoger beroep dat de Staat aangevraagd heeft? 
• Eet Piet, als stank-gedupeerde, zelf eigenlijk vlees?

Gasten:

• Piet Catsberg
• Nout Verbeek

Bij een transitie zijn we geneigd om onze ogen te richten op die bijzondere, baanbrekende innovatieve startups. Die vanuit een ideaal een heel nieuw bedrijf opzetten om de gevestigde orde eens goed wakker te schudden.
Maar hoe zit het eigenlijk met die gevestigde orde zelf? Zien we ook een verandering, van binnenuit?

In de Nederlandse vleesindustrie wordt jaarlijks ruim 10,4 miljard euro omgezet. Een enorme sector dus, die we niet vaak van binnen te zien krijgen. Hoe zien de mensen in deze industrie de toekomst? Vandaag hebben we 3 slagers te gast. Jawel: slagers.

We beginnen bij Roy Bolscher in Enschede, die met zijn broer het vleesverwerkingsbedrijf van vader overnam. In 2011 constateerden Roy en zijn broer Chiel dat er iets moest veranderen. Want op verjaardagen was de vleesindustrie wel erg vaak het zwarte schaap.

Dan gaan we naar Leo van Etten. Naast een vleesbedrijf heeft hij inmiddels ook een vega bedrijf dat “Mind Your Meat” heet. Opgegroeid met vlees en het leven in de slachterij. Hoe kwam Leo tot deze vega stap? Want eigenwijs als hij was, moest hij wel even overgehaald worden. Vega… dat was toch helemaal niet lekker? Hij werd blij verrast en ging aan de slag. Maar Leo’s visie op vleesvervangers is een geheel andere dan die van Roy Bolscher.

Wist jij dat de slager eigenlijk nooit meer zelf slacht? Hierdoor heeft zelfs de slager vrijwel geen directe connectie meer met het nog levende wezen. Ook bij Frank Wilthagen in Tholen komen de dieren niet meer levend binnen. Vader Adrie startte het bedrijf en werd bekend door “knabbelspek”. Zoon Frank ziet de wereld veranderen en wil niet achterblijven. We spreken ook zijn zoon Koen over de toekomst van het bedrijf.

In deze aflevering:

• Wat drijft de slagers om vega(n) producten te gaan maken?
• Plantaardige alternatieven voor… “knabbelspek”.
• Wat zijn eigenlijk ‘hybride’ vleesproducten?
• De geschiedenis van vleesvervangers.
• Wat vinden de werknemers van deze nieuwe richting?
• En hoe zien de vólgende generaties in het familiebedrijf de verandering?

John Webster is dierenarts en emeritus hoogleraar veehouderij aan de Universiteit van Bristol, waar hij het Bristol Centre for Animal Behaviour and Welfare opgerichtte. Hij herschreef in de jaren ‘90 de vrijheden van dieren. Dat waren tot dan: De vrijheid om op te staan, om te zitten, om zich om te draaien en ledematen te strekken. Webster verruimde deze definitie behoorlijk. Maar heeft het dier in de veehouderij ook keuzevrijheid? Hij vertelt hoeveel slimmer dieren zijn dan wat wij denken. Wist jij dat er vogels zijn die mossels vangen en heel slim gebruik maken van rijdende auto’s om deze te “kraken”? 

Maar dán neemt het gesprek een behoorlijk onverwachte wending. Kloppen zijn stellingen over dieren in het voedselsysteem wel? We bellen met Imke de Boer, Hoogleraar Dieren & Duurzame Voedselsystemen aan de Wageningen Universiteit, voor een reactie. Ook reageert John op onze eerdere eveneens Engelse gast George Monbiot..

In deze aflevering: 

• Over dierenwelzijn
• Hoe intelligent zijn dieren en kunnen we intelligentie als maatstaf gebruiken? 
• Hoe ziet John het gebruiken van dieren voor consumptie?
• Eet John zelf eigenlijk nog wel eens vlees?
• Hoe ziet hij de toekomst er uit van mens & dier?
• Hoe zit dat ook alweer met dieren en CO2?
• Landbouw zonder dierlijke mest, kan dat?

Dit keer een interview met iemand uit het hart van de Nederlandse landbouw. Esther de Snoo is hoofdredacteur van Nieuwe Oogst, het best gelezen magazine onder boeren. Nogal een baan, in deze tijd waarin het landbouwsysteem onder vuur ligt, desinformatie wordt verspreid en de agrarische wereld polariseert. Esther vindt het haar taak om de sector een spiegel voor te houden. Hen het eerlijke verhaal te vertellen en de lezers niet alleen maar naar de mond te praten. Wie is deze vrouw? Wat is dat eerlijke verhaal en, vooral, hoe ziet zij daarin de rol van de veeteelt en van onze consumptie?  

In deze aflevering: 

• Over Nieuwe Oogst
• Is er in het toekomstige landbouwsysteem nog plaats voor alle boeren? 
• Is er in Esthers visie een inkrimping van de veestapel nodig? 
• Zo’n 30% van de boeren heeft geen opvolging
• Zijn innovaties de oplossing voor stikstof-emissies? 
• Over de macht van de grote agro-reuzen
• Strijdt LTO genoeg voor de boer die duurzaam wil?
• Over de polarisatie binnen de agrarische sector
• Eten we in de toekomst nog vlees? 

Dierenambulance-medewerker Roel Binnendijk ging drie jaar undercover in de bio-industrie. Hij werkte in kippen-, eenden- en varkensstallen, in het varkenstransport en uiteindelijk op de slachtlijn. De beelden die hij met een verborgen camera vanuit zijn knoopsgat schoot, haalden al de nationale én internationale pers en zorgden voor sancties voor de betrokken veehouders en het slachthuis.

Samen met auteur Jeroen Siebelink, bekend van oa. de boeken Pels, De Vegetarische Slager en Vasthouden aan je Idealen,  schreef hij er een boek over: “Onder de beesten”. Hoe doe je dat eigenlijk, infiltreren in zo’n gesloten sector? En wat doet het met je, om dagelijks duizenden dieren naar hun einde te drijven?

In deze aflevering: 

• Hoe kom je binnen in de bio-industrie? 
• Een inkijkje in de eenden-industrie
• Hoe Roel op zijn eerste werkdag in de varkensstal al chirurg, tandarts en gynaecoloog moest zijn
• Koeien ophangen in slachthuis Gosschalk
• Wat is de rol van de dierenarts in het slachthuis? 
• Over hoe Roel bijna ontmaskerd werd
• Hoe de NVWA Roel als verdachte van dierenmishandeling aan heeft gemerkt
• Hoe schrijf je een boek over een onderwerp dat mensen het liefste wegklikken? 
• Wat heeft dit werk met Roel gedaan? 

De items die RTL Nieuws uitzond n.a.v. Roels’ werk: (pas op, schokkende beelden)

Duizenden eenden mishandeld:

https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/video/4272316/schokkende-beelden-duizenden-eenden-mishandeld-fokkerij

Mishandeling in slachthuis Gosschalk

https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/artikel/5238399/slachthuizen-dierenmishandeling-varkens-koeien-slaan

Mishandeling in het veetransport:

https://www.rtlnieuws.nl/onderzoek/artikel/5351510/varkens-dierenmishandeling-veetransporteurs-chauffeurs-veeprikker

Dit is een korte extra uitzending bij podcast nummer 39, het interview met Lesley Maffat van Eyes on Animals. Een ontluisterend verhaal over het vangen van kippen. Heb je aflevering 39 nog niet geluisterd? Doe dat dan eerst even!

Er zijn steeds meer mensen die vinden dat de manier waarop wij dieren gebruiken voor voedsel, onacceptabel is. Die zien dat dieren lijden. En dan kun je van alles gaan doen. Je kan vegan worden. Je kan activist worden. Je kan een plantaardige worst op de markt brengen, een boek schrijven of een politieke partij voor de dieren oprichten. 

Maar je kan, met je hart vol van dierenliefde, ook naar de plek gaan waar het leed geleden wordt. Erbij zijn op díe momenten, dat de dieren het het zwaarst hebben. Tijdens het transport, en tijdens de slacht zelf. En daar proberen de omstandigheden te verbeteren.  

En dat is precies wat de Canadese Lesley Moffat doet. Zij richtte in 2008 Eyes on Animals op, een hands-on organisatie die veetransporten volgt en slachthuizen bezoekt en daar mét de mensen op de vloer constructief aan de slag gaat om het lijden en de angst van dieren te verminderen. 

In deze aflevering:

• Hoe belangrijk vinden kippen het om te scharrelen? 
• Wat is het grootste knelpunt van de varkensslachterij in Nederland? 
• Wat is een activistische slachter?
• Is er ook ‘goed vlees’?
• Welke grote verbeteringen kon Lesley in Turkije en Ghana bereiken?
• Hoe houd ze het vol?? 

**LET OP: BONUSMATERIAAL! 

Ik sprak met Lesley ook nog over een ander bijzonder project waar ze aan werkt: het vangen van kippen. Om de uitzending niet te lang te maken, heb ik besloten om dit apart uit te zenden. Dus ben je daar nog benieuwd naar, luister dan naar de korte bonus-aflevering, ook beschikbaar op onze website.

Hoeveel vakantiedagen heeft een varken? Heeft een koe recht op pensioen? En wat nou als een legkip eens een snipperdagje wil? Voor dierenrechtenactivist Marjolein de Rooij zijn dit heel serieuze vragen. Volgens haar verrichten de dieren in onze veehouderij noeste arbeid, en hebben ze dus recht op een CAO. Zij richtte de Vakbond voor Dieren op, om dieren te vertegenwoordigen in de onderhandeling met hun baas – de boer. Volgende week verschijnt haar boek “hoeveel vakantiedagen heeft een varken – over nut en noodzaak van een vakbond voor dieren”. 

Maar wil een dier überhaupt wel arbeid verrichten? En kunnen we ooit tot een CAO komen waar zowel dier als boer gelukkig mee zijn? In gesprek met de vakbondsleider zelf. 

In deze aflevering: 

• Verricht een dier in de bio-industrie wel arbeid?
• Welke parallel is er tussen het ontstaan van de vakbond voor mensen en die voor dieren? 
• Maar… een dier kan niet staken!
• Geen enkel dier wil toch dood, hoe past de slacht binnen de ideeën van de  Vakbond? 
• Welke zes arbeidsrechten zijn het uitgangspunt van de Vakbond voor Dieren? 
• Hoe kun je dieren inspraak geven in hun arbeidsproces?
• Zitten boeren hier wel op te wachten?
• Wat betekenen arbeidsrechten voor de prijs van dierlijke producten? 

Vissen wordt in zulke grote getalen gedood dat ze niet meer in aantallen worden geteld, maar in tonnen. Bijna 180 miljoen ton per jaar halen we uit de zee en uit kweekvijvers, en dan hebben we het nog niet eens over de bijvangst. In aantallen een veelvoud van het aantal landdieren dat we slachten. Hoogste tijd dus, om vis weer op de agenda te zetten. 

En dat ga ik doen met iemand die de sector van binnenuit kent. Thijs Wullems was jarenlang handelaar in vis. Van Zeeland tot New Zeeland, van mosselen tot zalm. Maar na een wel heel bijzondere ervaring onderwater gooide hij het roer om. Met zijn bedrijf Monkeys by the Sea maakt hij nu vis… waar geen vis meer aan te pas komt. 

Meer info:

• Website Monkeys by the sea:
  https://monkeysbythesea.com

• Filmpje over hoe zalmen gevaccineerd worden: https://en.skalamaskon.no/aquaculture2/vaccination 

Een reportage vanaf dé Europese handelsbeurs voor de bio-industrie: Eurotier. Esther interviewt verkopers van o.a. stalsystemen, een varkensstimulator, diergenetica en kalfshutjes. Voelen mensen die in deze sector werken het groeiende maatschappelijke bewustzijn dat onze consumptie van vlees, zuivel- en eieren een enorme aanslag is op de planeet? en delen zij de toenemende twijfels die steeds meer mensen hebben bij het gebruiken en doden van dieren? 

Dit interview is ook te zien als filmpje op youtube: https://youtu.be/gWKYp155JEA

George Monbiot is journalist voor The Guardian, schrijver en activist. In zijn boek Regenesis pleit hij voor een eind aan de veeteelt. Precisiefermentatie zou in de toekomst voor onze proteïnen moeten zorgen.

In deze aflevering: 

• Het verwoestende effect van de veeteelt op de planeet
• Is gras-gevoerd vlees dan niet een goede oplossing?
• Is het verstandig om vee wel reststromen en “marginale gronden” te voeren? 
• Wat bedoelt George met de valse idylle van de landbouw? 
• Hoe is het romantische idee van de boerderij diep in ons geworteld?
• Hoe veranderen we onze diepgewortelde ideeën over de romantiek van het platteland?
• Hoe kan precisie fermentatie onze dierlijke producten vervangen? 
• Hoe natuurlijk is precisie fermentatie? 
• Hoe kan het verkleinen van de voetafdruk van de landbouw ons dichterbij de natuur komen? 

Credits:

Gasten: George Monbiot (The Guardian) 

Presentatie: Esther Molenwijk, Studio Plantaardig

Audio en design: Marlon van der Pas, Nothing Blank

Foto George Monbiot: Guy Reece

De verwachting is dat de wereldbevolking  in 2050 naar 10 miljard mensen groeit. Dat betekent dat we 2 miljard meer monden  te voeden hebben dan nu. Maar de planeet wordt niet groter. dus hoe gaan we dat doen? Hoe richten we ons voedselsysteem zo in dat er genoeg is voor iedereen? 

En hoe kunnen we zorgen dat we dieren in de veehouderij, geen voedsel geven dat we zelf ook hadden kunnen eten? Want dat is toch een enorme voedselverspilling? 

In deze aflevering ga ik op bezoek bij Karel van der Velden van Nijsen, een fabriek die veevoer maakt uit bijna alleen maar reststromen. Daarnaast bezoek ik Hannah van Zanten, Zij is Universitair Hoofddocent bij de Farming Systems Ecology group aan de Wageningen Universiteit. En daarnaast leidt ze het circular food systems project, waarin ze onderzoekt hoe we de wereld kunnen voeden binnen de grenzen van de planeet. 

In deze aflevering: 

• Duikt Esther samen met Karel de veevoer-fabriek in. Van welke voormalige levensmiddelen maakt Nijsen veevoer? 
• Waarom worden producten als ‘restproduct’ bestempeld? 
• Hoe kunnen we onze reststromen voorkomen? 
• Is het nu efficiënt om de dieren in de veehouderij reststromen te voeden? 
• Zouden we ook helemaal zonder dieren kunnen in ons voedselsysteem? 

Past het dier nog op ons bord? een treffende vraag die je zowel vanuit duurzaamheids-, als vanuit ethisch oogpunt kunt beschouwen. Dat is precies wat Imke de Boer, Hoogleraar Dieren & Duurzame Voedselsystemen aan de Wageningen Universiteit, doet. 

Ze is een van de grondleggers van de kringloopvisie op de landbouw van de vorige minister Carola Schouten. En ze schreef de voedselvisie voor Nederland in 2050, “van meer naar beter”, waar ze de prestigieuze Rockefeller Food System Vision Prize mee won. 

In haar recente, heel persoonlijke boek: “Past het dier nog op ons bord?”, stelt ze zich de vraag: mogen wij dieren wel doden en bezitten? 

In deze aflevering: 

• Waarom Imke zich ongemakkelijk voelde bij de studie Dierwetenschappen
• Hoe ziet, in de voedselvisie 2050, de rol van het dier in het voedselsysteem eruit?
• Hoeveel dierlijke producten zouden we, vanuit duurzaamheidsoogpunt, nog moeten eten? 
• De mythe van het belang van dierlijke mest
• Mogen we dieren nog wel doden en bezitten? – Imkes persoonlijke antwoord hierop
• Is de Universiteit Wageningen verantwoordelijk voor het vormgeven van de huidige intensieve veehouderij

Credits:

• Foto Imke de Boer: Linelle Deunk

Soms, is alles zo oneerlijk dat je er gewoon boos van wordt. Dat het te laat is voor overleggen en inspireren. Maar dat het tijd is voor confronteren. In deze aflevering ga ik in gesprek met een jonge boerin én klimaatactiviste. Roos Saat is binnen Extinction Rebellion de aanjager van de tak Landbouw. Daarin richt ze haar pijlen vooral op de Rabobank, vanwege hun, “grote rol in de intensieve landbouwsysteem, en hun bijdrage aan een natuur en milieucrisis”.

In deze aflevering: 

• Hoe Roos onaangekondigd de microfoon greep tijdens een certificaathoudersbijeenkomst
• Welke rol Rabobank heeft bij de instandhouding van het bestaande landbouwsysteem
• Waarom boeren niet terecht kunnen bij de Rabobank wanneer ze willen omschakelen naar duurzamer
• Hoe een actie in zijn werk gaat
• Hebben de acties van XR effect?
• Welke rol ziet Roos  voor dieren in het voedselsysteem?

Gast: Roos Saat, Stadsboerderij Almere en Exctinction Rebellion 
Presentatie: Esther Molenwijk, Bureau DaadWerk
Vegan VoxPop: Ernie van Dalen, de Groene van Dalen
Audio en design: Marlon van der Pas, Nothing Blank

Meer info? 

• De biologisch dynamische boerderij van Roos, Stadsboerderij Almere: https://www.stadsboerderijalmere.nl
• Extinction Rebellion Landbouw: https://extinctionrebellion.nl/community/xrlandbouw/
• Filmpje van de speech van Roos bij de certificaathoudersbijeenkomst van de Rabobank: https://youtu.be/T61roe1qogw

In de vorige podcast sprak ik met Noor Evertsen over de baanbrekende wetswijziging van Tweede Kamerlid voor de Partij voor de Dieren Leonie Vestering. Daarmee zou het dier niet meer aangepast mogen worden aan het stalsysteem. Vlak na dat gesprek, bleek dat de nieuwe minister van LNV deze wetswijziging wil dwarsbomen en in plaats daarvan de veesector zelf wil laten komen tot een zogenaamde dierwaardige veehouderij.

Maar Is het nou een goed idee om dierenwelzijn aan de boeren over te laten? Daarover ga ik in gesprek met niemand minder dan Leonie Vestering zelf. Zij zet zich al jaren in voor de dieren, onder andere als Directeur van Wilde Dieren de Tent uit. Sinds 2015 voert zij met de Partij voor de Dieren haar strijd in de politieke arena, eerst bij de provincie Flevoland, later in Almere en sinds 2021 in de Tweede Kamer.

In deze aflevering:

• Hoe wil de PvdD met een wetswijziging dieren in de bio-industrie beter beschermen?
• Waarom wil LNV een stokje voor deze wetswijziging steken?
• Zou de wetswijziging ook impact hebben op het houden van huisdieren?
• Kan een sector-convenant voor een ‘dierwaardige veehouderij’ de oplossing zijn?
• Hoe zou de PvdD boeren willen steunen in de transitie naar duurzamer en diervriendelijker?

Meer info?

• Amen­dement Vestering (april 2021) over het niet langer aanpassen van dieren aan het systeem
• Brief Minister Piet Adema over vervolgstappen amendement
• Bijdrage van Leonie Vestering aan debat over dieren in de veehou­derijTw

Deze taalkundige hersengymnastiek van George Orwell – uit zijn beroemde boek Animal Farm – is treffend voor hoe het gesteld staat met de rechten van dieren. En ja, het is ook niet makkelijk, want hoe verenig je nou het belang van het dier op een mooi en lang leven, met de behoefte van de mens naar een stuk vlees?

Daarover ga ik in gesprek met Noor Evertsen. Zij is onderzoeker en publicist op het gebied van dierenwelzijn en dierenrechten. Ze schreef daarover diverse boeken en is tevens bestuurslid van de Stichting Animal Rights.

In deze aflevering:

• Welke eisen zijn er ten aanzien van het welzijn van ‘landbouwhuisdieren’?
• De Wet Dieren stelt dat dieren een ‘intrinsieke waarde’ hebben. Wat houdt dat in?
• Hoe een varken uit de bio-industrie andere rechten heeft dan een varken in de achtertuin.
• Ziet Noor positieve ontwikkelingen in het recht voor dieren?
• Wat gaat het amendement van Leonie Vestering (PvDD) veranderen voor de dieren?

Meer info?

• Stichting Animal Rights: https://www.animalrights.nl
• Wet Dieren:  https://wetten.overheid.nl/BWBR0030250/2022-01-28
• Amendement Wet Dieren door Leonie Vestering (PvDD); https://www.partijvoordedieren.nl/moties/amendement-vestering-over-het-niet-langer-aanpassen-van-dieren-aan-het-systeem
• Artikel in Boerderij over de uitspraak van de rechter mbt. Structurele misstanden in de veehouderij: https://www.boerderij.nl/rechter-suggereert-voortdurende-misstanden-veehouderij
• De twee kunstenaars die Noor Evertsen in de podcast noemt: https://hartmutkiewert.de/werk/animal-utopia/ en https://liekeland.nl

Wat is er mis met een eitje? Daar geeft kippenboer Ruud Zanders eerlijk antwoord op. Met zijn boerderij Kipster neemt hij grote stappen voor het dier en milieu, maar eigenlijk is hij van mening dat écht diervriendelijke veeteelt nagenoeg onmogelijk is.

Met zijn vooruitstrevende visie op de landbouw is hij bovendien voorzitter van boeren-belangen-behartigers club Caring Farmers. Vanuit die rol schoof hij aan bij de gesprekken met Johan Remkes, over het hoog opgelopen stikstofdebat. Genoeg gespreksstof dus!

In dit tweede deel van het gesprek:

• Gaat Ruud Zanders in op het heikele punt van de haantjes in de legkippenindustrie.
• Hoe het kan dat verschillende boeren zo anders naar de veeteelt kijken. 
• En hoe kunnen veehouders de transitie maken?
• Hoe lang lopen er bij Kipster nog kippen rond? 

Wat is er mis met een eitje? Daar geeft kippenboer Ruud Zanders eerlijk antwoord op. Met zijn boerderij Kipster neemt hij grote stappen voor het dier en milieu, maar eigenlijk is hij van mening dat écht diervriendelijke veeteelt nagenoeg onmogelijk is.

Met zijn vooruitstrevende visie op de landbouw is hij bovendien voorzitter van boeren-belangen-behartigers club Caring Farmers. Vanuit die rol schoof hij aan bij de gesprekken met Johan Remkes, over het hoog opgelopen stikstofdebat. Genoeg gespreksstof dus!

In deze aflevering:

• Hoe en waarom is Kipster gestart?
• Hoe zorgt Ruud voor duurzamer kippenvoer?
• Hoe diervriendelijk kan een commerciële kippenboerderij zijn?
• Ook starten we met het ‘Vegan Journaal’, waarin we de laatste ontwikkelingen op het gebied van de eiwittransitie doornemen met Pablo Moleman van Proveg. Je hoort het aan het eind van de aflevering.

Vegan Journaal samen met Pablo Moleman van Proveg

• Vleesvervangers goedkoper dan vlees door inflatie 
• Havermelk goedkoper dan koemelk in Duitsland en VK
• Starbucks en Coffeecompany schaffen taks op plantaardige melk af 
• Haarlem verbiedt reclames voor vlees in de openbare ruimte 
• Vleeslobby begint tegenoffensief met de campagne ‘Nederland Vleesland’ 
• Boek Tobias Leenaert: Naar een vegan wereld (2022)
  

Sommigen noemen het een tikkende tijdbom, anderen Russische roulette: deze aflevering gaat over zoönosen. Dat zijn ziekten die van dier op mens over kunnen springen, zoals covid19 of de vogelgriep. Hoe ontstaan zoönosen? Welke rol spelen onze volle veestallen hierin? Wat kunnen we er aan doen en hoeveel zorgen moeten we ons maken?

Te gast is Professor Thijs Kuiken, Hoogleraar Vergelijkende Pathologie aan het Erasmus MC. Hij verdiept zich in opkomende infectieziekten, zoals de vogelgriep, en in hoe deze samenhangen met biodiversiteit, water, voedsel en gezondheid.

In deze aflevering:

• Wat is een zoönose?
• Wat zijn de oorzaken van zoönosen?
• Waarom is de huidige vogelgriep uitbraak extra zorgelijk?
• Wie zijn de veroorzakers van de ziekmakende vogelgriep: de wilde watervogels of het pluimvee?
• Wat kunnen we doen om de vogelgriep en andere zoönosen aan te pakken, of beter nog: voor te zijn?
• Waarom pleit Thijs Kuiken voor een holistische aanpak en hoe ziet deze er uit?
• En natuurlijk ben ik benieuwd… eet de vogelgriep-expert zelf nog wel eens een stukje kipfilet?

Meer info?

• Het position paper van Thijs Kuiken en Ron Fouchier ten behoeve van de Hoorzitting “Zoönosen en de huidige situatie rond het vogelgriepvirus” (februari 2022), https://www.tweedekamer.nl/debat_en_vergadering/commissievergaderingen/details?id=2022A00942
• Het IPBES rapport over biodiversiteit en het ecosysteem, 2019: https://ipbes.net/global-assessment
• Het onderzoek dat Thijs Kuiken aan het eind van de podcast noemt, over de milieu-impact van vlees, zuivel en eieren: “Reducing food’s environmental impacts through producers and consumers” door Poore J, Nemecek T. ,  https://www.science.org/doi/10.1126/science.aaq0216

Dat we beter niet kunnen vliegen, de verwarming een graadje lager moet én dat we korter moeten douchen, dat weten we nu allemaal wel. Maar, wat betekent ons stukje vlees voor het milieu?

Daarvoor heb ik vandaag de Friese Hilde Anna de Vries uitgenodigd. Zij is boeren-kleindochter, ze was hiervoor directeur bij Foodwatch en is nu Campagneleider Duurzame Landbouw bij Greenpeace, waar zij haar tanden heeft gezet in de toekomst van de veeteelt.

In deze aflevering:

• Hoe heeft de Nederlandse veehouderij invloed op de boskap van de amazone?
• Waarom speelt de landbouw zo’n grote rol in de stikstofuitstoot?
• We bespreken de nieuwe plannen van het kabinet om de stikstof te verminderen
• Wat is de rol van de LTO bij het in stand houden van de status quo van de veeteelt
• Is de LTO er wel voor de boeren?
• En hoe is het om je als boeren-kleindochter in te zetten voor de verandering van onze landbouw? 

Om het heden te begrijpen moet je het verleden kennen. Deze aflevering gaat het over de geschiedenis van het eten van dieren. Aten we altijd al dieren? Hoe is onze vleesconsumptie veranderd door de eeuwen heen? Wanneer ontstond het vegetarisme? In gesprek met historicus Dirk Jan Verdonk. Hij schreef 3 boeken over dierenrechten en over het eten van dieren, en hij is directeur van de stichting World Animal Protection.   

In deze aflevering:

• Heeft de mens altijd vlees gegeten?
• Waren Adam en Eva vegetarisch?
• Wat zegt religie over het doden van dieren?
• Hoe is de vleesconsumptie de afgelopen 150 jaar veranderd?
• Wat heeft de schaalvergroting van de veeteelt voor het dier betekend?
• Wanneer ontstond het vegetarisme?
• Zit onze vleesconsumptie nu in een kentering?

“Maar, eet je dan wel vis?” is een vraag die vegetariërs met regelmaat krijgen. Want ja, er moet wel iets overblijven om te eten. En bovendien, vis is toch hartstikke gezond? Het is het hoogste tijd om vis onder de loep te nemen. Wat speelt er zich af onder water? Hoe staat het met de visstand? Kun je vis wel verantwoord eten? In gesprek met Dos Winkel: duiker, onderwaterfotograaf en oprichter van de Sea First Foundation. Hij is auteur van de boeken ‘Wat is er mis met vis’ en ‘De huilende zee’.

*** LET OP: op minuut 18.40 heeft Dos Winkel het over “kweek-vlees-vis”. Daarmee bedoelt hij NIET levende vissen die in bassins gekweekt worden, maar hij bedoelt de nieuwe ontwikkeling waarin op basis van stamcellen, visproducten nagemaakt wordt zónder dat daar een levende vis aan te pas komt. Zie bijvoorbeeld https://finlessfoods.com

In deze aflevering:

• Hoe staat het met de visstand?
• De rol van de Nederlandse visserij-industrie wereldwijd
• Hoe vissen kunnen helpen om klimaatverandering tegen te gaan
• Is kweek-vis wel OK?
• Is vis eten gezond?
• Kunnen vissen pijn ervaren?
• Welke toekomst is er voor vissers?

VION Food Group, het grootste vleesbedrijf van Nederland, maakt nu ook vleesvervangers met haar dochteronderneming ‘ME-AT the alternative’. Hoe maak je een goede vleesvervanger? zijn er wel genoeg grondstoffen? En zitten de doelstellingen van moeder- en dochterbedrijf elkaar niet in de weg? In gesprek met General Manager Willem Cranenbroek

In deze aflevering:

• Waarom is VION besloten om ook vleesvervangers te gaan maken?
• Hoe ziet het proces van het maken van een vleesvervanger er uit?
• Zijn er genoeg grondstoffen voor de stijgende vraag naar vleesalternatieven?
• Hoe kan het dat vleesvervangers nog duurder zijn dan dierlijk vlees?
• Wil VION in de toekomst alleen nog maar vleesvervangers maken?

Hoe kan het dat beleid richting minder vlees en zuivel maar zo traag tot stand komt? Vandaag gaat het over de lobby. Door de dreigende graan- en maistekorten stelt de landbouwlobby dat de voedselzekerheid in het geding is. Zij pleit er voor om de ambities voor een duurzame landbouw voorlopig even in de ijskast te zetten. Maar, is dit niet juist een reden om ons voedselsysteem te verbeteren, én om de omslag naar meer plantaardig te maken?

Te gast is Herman Lelieveldt. Hij is docent politicologie, auteur van het boek ‘de voedselparadox’, én hij schrijft voor het platform Follow the Money over de machten en krachten die bepalen wat er op ons bord komt.

In deze aflevering:

• Hoe ziet vlees- en zuivellobby er uit?
• Waarom komt wetgeving voor duurzamer voedselsysteem zo moeilijk tot stand?
• Is, als gevolg van de hogere graan- en maisprijzen de voedselzekerheid in het geding?
• In hoeverre zijn we afhankelijk van graan uit Oekraïne en Rusland?
• Hoe kan een plantaardig dieet voedselschaarste tegen gaan
• Wat is het verschil en de overeenkomsten tussen de tabakslobby en de vlees- en zuivellobby?

De hond neemt wel zo’n 15% van de totale vleesconsumptie voor zijn rekening. Dat draagt dus niet bij aan de transitie naar een plantaardige samenleving. Er is dan ook een groeiende beweging voor veganistische hondenvoeding. Maar, is het wel verantwoord om de hond zijn vlees te onthouden? Is de hond geen carnivoor? En wat doet het voor zijn gezondheid? Te gast zijn Lisette Kreischer en Rick Scholtes. Zij schreven het boek DOG.EAT.PLANT.

In deze aflevering:

• Hoeveel vlees consumeert de hond?
• Is de hond een carnivoor?
• Hoe ziet veganistisch hondenvoer er uit?
• Is veganistisch hondenvoer gezond?
• Hoe zorg je dat je hond het lekker vindt?

Volgens sommigen zijn insecten een alternatief voor vlees. Insecten zouden een hoge voedingswaarde hebben en het milieu minder belasten dan de veeteelt. Maar, gaan we de westerse consument ooit zo ver krijgen om een sprinkhaan op het menu te zetten? En hoe zit het eigenlijk met het ‘insectenwelzijn’? In deze aflevering spreek in met Sander Peltenburg. Sander is mede-oprichter van de Krekerij, een start-up die eten maakt van krekels en sprinkhanen.

In deze aflevering:

• Is de insectenteelt minder milieubelastend dan de veeteelt?
• Hoe zit het met het dierenwelzijn bij het kweken van insecten?
• Is het gezond om insecten te eten?
• Is de consument klaar voor insecten?

“Zonder stront groeit er niets”… of toch wel? Volgens velen kunnen we niet zonder de mest van dieren om groenten te telen. Zo zou de veehouderij onmisbaar zijn voor de akkerbouw. En zo zouden we dan zelfs veganisten toch bijdragen aan de veeteelt. Maar, boer Joost van Strien doet het anders. Hij teelt ‘No Shit’ groenten en behaalde als eerste in Nederland het ‘Biocyclic Vegan’ keurmerk.

In deze aflevering:

• Waarom Joost van Strien geen dierlijke mest wil gebruiken op zijn bodem
• Hoe plantaardige mest het bodemleven gezond houdt
• Waarom Demeter het keurmerk intrekt voor een boer die geen dierlijke mest gebruikt
• Waarom de ‘kringlooplandbouw’ van Schouten eigenlijk geen kringloop is
• Hoe onze eigen stront de kringloop zou kunnen sluiten.

Na zeven jaar als veearts kwam Frederieke Schouten tot de conclusie dat ze binnen dat vak te weinig kon doen om het welzijn van dieren écht te veranderen. Als directeur van Varkens in Nood en Dier & Recht maakt ze zich nu hard voor fundamentele verbetering van dierenrechten. Onlangs lanceerde zij de ‘Stoppen met Zuivel-campagne’, die op fel verzet stuitte van de boerensector.

In deze aflevering:

• Welke mogelijkheid heeft een veearts om het dierenwelzijn te verbeteren
• Hoe weten we of een dier lijdt?
• Wat gebeurt er met de kalfjes van melkkoeien?
• Is het nu beter om moeder en kalf te scheiden of juist niet?
• Waarom slachthuis Gosschalk haar deuren moest sluiten
• De vicieuze cirkel van de mislukte eiwittransitie